Quá trình hoạt động kinh tế tập thể, hợp tác xã từ năm 2001 đến năm 2021 đã có những bước phát triển, phát huy sức mạnh của tập thể và tổ viên, nhiều hợp tác xã đã thể hiện được vai trò quan trọng thúc đẩy kinh tế hộ phát triển, góp phần giải quyết việc làm cho người lao động. Hợp tác xã đã đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội với người nông dân trong công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Internet
Những năm gần đây số lượng các hợp tác xã thực hiện dịch vụ sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông sản tăng nhanh, đặc biệt là các hợp tác xã thành lập mới đều có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh gắn với sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông sản, trong đó 78 hợp tác xã có doanh thu từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm trong lĩnh vực trồng trọt; nhiều hợp tác xã đã đầu tư phát triển chế biến sản phẩm, điển hình là các hợp tác xã sản xuất chế biển chè; 57 hợp tác xã có doanh thu từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ các sản phẩm chăn nuôi, chủ yếu là chăn nuôi trâu, bò, lợn, gia cầm, ong, dê... Nhiều hợp tác xã đã đầu tư phát triển chăn nuôi hàng hoá, điển hình như hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành, hợp tác xã chăn nuôi Hợp Thành, hợp tác xã chăn nuôi ong Phong Thô; 20 hợp tác xã có doanh thu từ sản xuất, chế biển, tiêu thụ các sản phẩm thuỷ sản; 15 hợp tác xã có doanh thu từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ lâm sản. Tổng số vốn hoạt động, giá trị tài sản của hợp tác xã là 1.134.000 triệu đồng, tăng 973.681 triệu đồng so với năm 2001. Trong đó, tài sản của hợp tác xã nông nghiệp 813.803 triệu đồng, tăng 658.805 triệu đồng so với năm 2001; tài sản hợp tác xã công nghiệp 117.720 triệu đồng, tăng 116.081 triệu đồng so với năm 2001; tài sản hợp tác xã thương mại dịch vụ 108.302 triệu đồng, tăng 106.418 triệu đồng so với năm 2001; tài sản hợp tác xã vận tải 94.176 triệu đồng, tăng 92.374 triệu đồng so với năm 2001. Doanh thu bình quân của hợp tác xã là 1.133 triệu đồng/hợp tác xã, tăng 869 triệu đồng so với năm 2001. Trong đó: doanh thu bình quân của hợp tác xã nông nghiệp 605 triệu đồng, tăng 341 triệu đồng so với năm 2001; doanh thu bình quân hợp tác xã công nghiệp 1.395 triệu đồng, tăng 1.156 triệu đồng so với năm 2001; doanh thu bình quân hợp tác xã thương mại dịch vụ 1.300 triệu đồng, tăng 1.156 triệu đồng so với năm 2001; doanh thu bình quân hợp tác xã vận tải 1.094 triệu đồng, tăng 907 triệu đồng so với năm 2001. Lợi nhuận bình quân của hợp tác xã là 84 triệu đồng/ hợp tác xã, tăng 59 triệu đồng so với năm 2001. Trong đó: lợi nhuận bình quân của hợp tác xã nông nghiệp 95 triệu đồng, tăng 70 triệu đồng so với năm 2001; lợi nhuận bình quân hợp tác xã công nghiệp 44 triệu đồng, tăng 31 triệu đồng so với năm 2001; lợi nhuận bình quân hợp tác xã thương mại dịch vụ 40 triệu đồng, tăng 28 triệu đồng so với năm 2001, lợi nhuận bình quân hợp tác xã vận tải 48 triệu đồng, tăng 36 triệu đồng so với năm 2001. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 38 hợp tác xã sản xuất 62 sản phẩm OCOP, trong đó có 49 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 3 Sao, 13 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4 Sao[1]. Các hợp tác xã đã phát huy vai trò tích cực trong xây dựng nông thôn mới, ngoài tiêu chí số 13 về hình thức tố chức sản xuất, hoạt động của các hợp tác xã đã tác động tích cực đến việc hoàn thành các tiêu chí khác trong Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng nông thôn mới như: Thủy lợi; nhà ở dân cư; nâng cao thu nhập của người dân, giảm số hộ nghèo, tăng tỷ lệ lao động có việc làm; nâng cao đời sống văn hóa; đảm bảo môi trường và an toàn thực phẩm.
Bên cạnh đó một số cấp uỷ, chính quyền các cấp, nhất là cấp cơ sở chưa quan tâm đúng mức đến công tác phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã; chưa nhận thức đúng về vị trí, vai trò quan trọng của kinh tế tập thể, nòng cốt là các hợp tác xã trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; nhận thức, trình độ, năng lực của một số cán bộ quản lý hợp tác xã còn nhiều hạn chế, chưa nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực điều hành hoạt động hợp tác xã nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của hợp tác xã trong điều kiện kinh tế thị trường; các hợp tác xã khó khăn về vốn và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước, vốn vay tín dụng của các ngân hàng thương mại, số hợp tác xã tiếp cận từ vốn vay ngân hàng còn ít; số hợp tác xã nông nghiệp thực hiện tổ chức hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trên địa bàn tỉnh còn thấp; nông sản được tiêu thụ chủ yếu là nguyên liệu thô chưa qua sơ chế, chế biến nên giá trị còn thấp; các hợp tác xã chưa thu hút được nhiều cán bộ quản lý, khoa học kỹ thuật được đào tạo có trình độ về làm việc tại hợp tác xã.
Để kinh tế tập thể, hợp tác xã phát triển tốt hơn, trong thời gian tới cần: Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế tập thể nhằm nâng cao nhận thức về bản chất, khẳng định vị trí, vai trò và tầm quan trọng của hợp tác xã trong nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa; các cấp ủy đảng, đặc biệt là người đứng đầu cần xác định rõ vai trò và trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết vào trong phát triển kinh tế tập thể; đưa phát triển kinh tế tập thể là một trong những nội dung quan trọng trong kế hoạch, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Củng cố và phát triển tổ chức Đảng trong các hợp tác xã trên cơ sở tôn trọng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của hợp tác xã. Phát huy vai trò và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc vận động, giáo dục quần chúng, hội viên, thành viên tự nguyện tham gia phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã và thực hiện các quy định của pháp luật về kinh tế tập thể; chú trọng xây dựng, thực hiện chương trình, kế hoạch hành động, chương trình phối hợp giữa các tổ chức thành viên trong việc phát triển kinh tế tập thể; quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động, trách nhiệm của Liên minh hợp tác xã tỉnh với vai trò nòng cốt trong phát triến kinh tế tập thể. Tăng cường liên kết kinh tế giữa hợp tác xã với doanh nghiệp thông qua việc hợp tác sản xuất, kinh doanh, cung cấp nguyên liệu sản xuất, kỹ thuật, dịch vụ, chế biến, xây dựng kết cấu hạ tầng. Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ quản lý, thành viên hợp tác xã, kết hợp học tập các mô hình quản trị hợp tác xã có hiệu quả; thực hiện tốt chính sách đào tạo và thu hút cán bộ có trình độ về làm việc tại các hợp tác xã. Đẩy mạnh hoạt động nâng cao hiệu quả tư vấn, hỗ trợ, thúc đẩy và làm dịch vụ, cung cấp thông tin liên quan đến nghiên cứu, ứng dụng, thử nghiệm, chuyển giao khoa học kỹ thuật vào sản xuất, kinh doanh hợp tác xã; xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường cho sản phẩm nông nghiệp, hàng thủ công mỹ nghệ, sản phẩm truyền thống của các Liên hiệp hợp tác xã, hợp tác xã, tổ hợp tác, nông dân; thực hiện tốt các hoạt động tư vấn, hỗ trợ nhằm giúp các hợp tác xã trong việc xây dựng phương án hoạt động, quảng bá, tiếp cận thị trường. Hỗ trợ mở rộng các hoạt động hợp tác, liên doanh, liên kết giữa các hợp tác xã với các tổ chức kinh tế khác, khuyến khích các hợp tác xã thành lập Liên hiệp hợp tác xã.
Lê Thị Thu Nga
[1] Báo cáo số 101-BC/TU ngày 18/10/2021